Çocuğunun konuşmasının yaşıtlarından geride olduğunu düşünen aileler, günlük yaşamda gözlemledikleri anlama becerileri nedeniyle bekleyip beklememek konusunda kararsız kalabilir. Bu noktada iki beceriyi ayırmak gerekir: Söylenenleri anlamak ve kendini kelimelerle ifade etmek. Bu alanlar birbiriyle ilişkili olsa da aynı düzeyde gelişmeyebilir.
Anlamak ve konuşmak arasındaki fark nedir?
Alıcı dil, çocuğun duyduğu kelimeleri ve cümleleri anlamasıdır. “Topu getir” denildiğinde topu getirmesi buna örnek olabilir.
İfade edici dil ise isteklerini, düşüncelerini ve yaşadıklarını kelimelerle veya cümlelerle anlatmasıdır. “Top ver” demesi, gördüğü bir köpeği adlandırması ya da “Baba gitti” diyerek bir olayı paylaşması bu alana örnektir.
Bazı çocuklarda ifade etme becerileri daha geriden gelirken bazı çocuklarda hem anlama hem ifade etme alanında güçlük bulunabilir. Bu ayrım, çocuğa uygun desteğin planlanmasında önemlidir.
Anlamasının iyi olması beklemek için yeterli mi?
Anlama becerilerinin güçlü olması olumlu bir bilgidir. Ancak tek başına, konuşmanın kendiliğinden ve kısa sürede yaşıtlarına yetişeceğini göstermez.
Çocuğun yaşı, yeni kelime öğrenme hızı, kelimeleri birleştirmesi, jestleri ve günlük iletişimi birlikte ele alınmalıdır. Gelişimin nasıl ilerleyeceğini yalnızca “Bizi anlıyor” gözleminden hareketle kesinleştirmek mümkün değildir.
Hangi durumlarda değerlendirme alınmalı?
Aşağıdaki durumları gözlemliyorsanız bir dil ve konuşma terapistine başvurabilirsiniz:
Çocuğunuzun kullandığı kelimeler yaşına göre belirgin biçimde sınırlıysa.
Yeni kelimeler öğrenmesi ve kullanması çok yavaş ilerliyorsa.
Kelimeleri bir araya getirerek kısa ifadeler kurmakta zorlanıyorsa.
Söylenenleri anlamakta veya basit yönergeleri takip etmekte güçlük yaşıyorsa.
İşaret etme, gösterme gibi iletişim amaçlı jestleri sınırlıysa.
Bu gözlemler tek başına tanı koydurmaz; değerlendirme gereksinimini anlamaya yardımcı olur. Endişenizi paylaşmak için güçlüğün daha belirgin hâle gelmesini beklemeniz gerekmez.
Dil ve konuşma değerlendirmesinde nelere bakılır?
Değerlendirmede yalnızca çocuğun kaç kelime söylediği sayılmaz. Aileden gelişimsel öykü alınır; çocuğun anlama, kendini ifade etme, oyun ve iletişim becerileri incelenir.
İşitme de bu süreçte dikkate alınır. Gerektiğinde işitme değerlendirmesi veya başka uzmanlık alanlarına yönlendirme önerilebilir. Sonuçlara göre aileye ev desteği, gelişimin takibi veya terapi konusunda öneriler sunulur. Değerlendirme almak, mutlaka terapiye başlanacağı anlamına gelmez.
Evde iletişimi nasıl destekleyebilirsiniz?
Günlük etkileşimlerde çocuğunuzun iletişim girişimlerine karşılık verin. Bir oyuncağı gösterdiğinde birlikte ona bakabilir, ilgilendiği nesne ve eylemler hakkında konuşabilirsiniz.
Örneğin oyuncak arabayla oynarken “Araba gidiyor”, kitapta bir kediye bakarken “Kedi uyuyor” diyebilirsiniz. Birlikte kitap incelemek, karşılıklı oyun oynamak ve günlük olaylar üzerine konuşmak doğal iletişim fırsatları sunar.
Bu öneriler, çocuğa özel değerlendirme ve destek planıyla birlikte ele alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
Çocuğumun anlaması iyiyse yine de desteğe ihtiyacı olabilir mi?
Evet. Anlama ve ifade etme becerileri farklı düzeylerde olabilir. Destek gereksinimi, çocuğun iletişim becerileri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Sadece kelime sayısına bakmak yeterli mi?
Hayır. Kelimeleri hangi amaçlarla kullandığı, birleştirip birleştirmediği, anlama, jest ve oyun becerileri de önemlidir.
Mersin’de ücretsiz ön görüşme ile başlayabilirsiniz
Çocuğunuzun dil ve konuşma gelişimi hakkında sorularınız varsa Aslan Dil ve Konuşma’da 20 dakikalık ücretsiz ön görüşme talebi oluşturabilirsiniz.
Yenişehir/Mersin’de yüz yüze veya online yapılan bu görüşmede sizi dinliyor, başvuru nedeninizi ve süreçle ilgili sorularınızı konuşuyoruz. Ön görüşmede çocuk değerlendirilmez; test, tanı veya terapi uygulanmaz. Gerektiğinde ayrıca ücretli değerlendirme seansı planlanabilir.
Ücretsiz ön görüşme talebi oluşturun.
Gecikmiş dil ve konuşma değerlendirmesi hakkında bilgi alın.
Bu konuyla ilişkili değerlendirme ve terapi yaklaşımını Mersin gecikmiş dil ve konuşma terapisi sayfamızda inceleyebilirsiniz.
